twee vrienden, één passie
twee begeleiders, één doel

Osteopathie gerelateerde nascholing of symposia

overzicht cursusaanbod
overzicht cursusaanbod

Wat is de gemeenschappelijke rode draad in de seminaries?

MORPHOlogicum verwijst naar VORM & KENNIS.

 

VORM: ze wordt door ons bekeken vanuit een gelijkaardig standpunt als dat van de oude morfologen (Natuurfilosofie): 

In het heden geeft de vorm haar ontwikkelingsgeschiedenis weer en toont ze ons haar veranderingspotentiaal voor de toekomst. 

KENNIS: door in alle dimensies op een specifieke manier naar gekende feiten / onderwerpen te kijken, komen tot een ander inzicht en overzicht. Het vatten van de essentie m.b.t. vorm als geheel.

 

Dit weerspiegelt de originele filosofie van A.T. Still: uniek en van alle tijden.

3066

STUDENTEN

14

LANDEN ACTIEF

4

TALEN CURSUSSEN

12

KUNDIGE DOCENTEN

functie creëert vorm

Waarom kiezen voor Morphologicum?

Theorie en praktijk

Zonder een stevige basis in theorie is er weinig in de praktijk te brengen. Wij leggen een goede gefundeerde basis en helpen je het in de praktijk om te zetten.

Aangename cursusruimtes

Niets kan zo vermoeiend zijn als zich 3 - 4 dagen te moeten concentreren. Daarom investeren wij veel tijd en aandacht in de keuze van onze locaties en daar heeft u profijt van.

Fellowship

Wil je op de hoogte blijven van het laatste nieuws, heb je vakinhoudelijke vragen of zoek je een collega in het buitenland? Na het volgen van onze seminaries bieden wij je de mogelijkheden van ons fellowship. Wordt zo lid van een internationale groep van osteopaten en verruim je mogelijkheden.

Accreditatiepunten

Onze cursussen zijn in meerdere landen door de respectievelijke beroepsverenigingen goedgekeurd. Je ontvangt dus steeds naast een getuigschrift tevens de benodigde accreditatiepunten.


ARTIKELEN

Een greep uit

De osteopathische techniek - bijdrage voor een herziening

De osteopathische techniek - bijdrage voor een herziening

16/11/2026

1. Inleiding 2. Definitie van het probleem 2.1. HET PERSPECTIEF VAN DE PATIËNT(E) 2.2. HET PERSPECTIEF VAN DE OSTEOPA(A)T(E) 2.2.1. De “sentinel” 2.2.2. Een gezonde toestand – corpus sanum in ambiente sano 2.2.3. Het (gezondheids-)probleem volgens A.T. Still 2.3.4. Veranderingen in de retoriek 3. De osteopathische techniek 3.1. EEN CLASSIFICATIE VAN TECHNIEKEN 3.1.1. De classificatie op basis van functionele eenheid 3.1.2. De classificatie op basis van “modus operandi” 3.2. HET WEZEN ACHTER DE OSTEOPATHISCHE TECHNIEK 3.2.1. Definiëren van het probleem 3.2.2. Definiëren van het actuele spanningspatroon – welke spanningsdrager 3.2.3. Definiëren van het actuele spanningspatroon – welke richting 3.2.4. Waar is het patroon gelegen – target zone 3.2.5. De correctie-modus Conclusies en aanbevelingen Literatuur ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Inleiding. Tijdens de afgelopen decennia is het begrip en de inhoud van de osteopathie sterk veranderd. Het is hier niet de bedoeling om de hiervoor achterliggende oorzaken nader te onderzoeken. Wat duidelijk vastgesteld kan worden is het gegeven dat menig therapeut zich de hoedanigheid “een osteopa(a)t(e) te zijn” zonder enige diepgaande reflectie durft toe te eigenen. Vaak nadat men een “zogenaamde gerenommeerde” opleiding succesvol heeft afgerond. Hierbij valt op dat deze opleiding, ongeacht het hier om een specialisatie van +2-jaar gaat (na voltooiing van een fysiotherapeutische opleiding) of om een meer uitgebreide studie van 5 jaar gaat (al of niet parttime of fulltime). In wezen is dit zelfs niet meer van belang want er is in de laatste decennia wel degelijk een nieuwe en algemene tendens te bespeuren. De mate waarin je als osteopaat kan worden gecategoriseerd is sterk afhankelijk van hoeveel en hoe goed je de “osteopathische technieken” beheerst. Het is overduidelijk de nieuwe standaard. En dit ofschoon Still heel concreet een ander beeld en criterium voor ogen had! Volgens de overleveringen was A.T. Still gekend voor het feit dat hij geen technieken toonde. Dit wordt onder meer duidelijk in het volgende citaat van hem: … I do not instruct the student to punch or pull a certain bone, nerve or muscle for a certain disease, … – Philosophy of Osteopathy, 1899, Preface p. 2 Het stelt zich dan ook de vraag welke criteria er dienen te worden gebruikt om een techniek als osteopatisch te bestempelen. Om hiervoor een antwoord te kunnen geven, is het van belang zich vooreerst uitvoeriger zijn concept eigen te maken. Definitie van het probleem. Thema van dit artikel is de “osteopathische techniek”. Het begrip “techniek” is gedefinieerd als zijnde het geheel van uitvindingen die mensen gebruiken om problemen op te lossen. Deze uitvindingen kunnen van materiële aard zijn (werktuigen) maar ze bestaan ook uit toepassingen van kennis en vaardigheden. De mate waarin een techniek uiteindelijk ook daadwerkelijk effectief is, wordt in grote mate bepaald door het definiëren van het probleem op zich waarvoor de techniek wordt ingezet. Het zo correct mogelijk definiëren van het probleem is dus een essentiële stap welke voorafgaat aan de keuze alsook de inzet van de techniek. Dit definiëren als onderdeel van de probleemoplossing is geen sinecure want dit is sterk persoonsafhankelijk. Het verdient dus de aandacht om “het probleem” vanuit het perspectief van beide betrokkenen nader te bekijken, van zowel de patiënt(e) alsook de osteopa(a)t(e). 2.1. HET PERSPECTIEF VAN DE PATIËNT(E) Voor de patiënt(e) bestaat het probleem uit een niet goed functioneren. Dit niet goed functioneren bestaat voor een overgroot deel uit een subjectieve klacht of gewaarwording die de patiënt(e) ervaart. Dit soort van klachten (bv. pijn, misselijkheid, vermoeidheid, angst, …) wordt gedefinieerd als een symptoom. Van zodra een osteopa(a)t(e) het symptoom van de patiënt(e) centraal in zijn benadering van het probleem stelt, begaat hij volgens het osteopathische concept in wezen een fundamentele fout. Het is niet zo dat hij/zij hieraan geen aandacht dient te schenken. Echter, het symptoom als “uitgangspunt” van het onderzoek en de behandeling nemen gaat in tegen hetgeen A.T. Still duidelijk stelt: "Osteopathy is based on the perfection of Nature's work. When all parts of the human body are in line we have health. When they are not the effect is disease… Disease is an effect only, … - Osteopathy, Research and Practice, 1910, Preface page vii. In hetzelfde boek wijst A.T. Still er in zijn inleiding op dat hij de student(e) wenst te begeleiden opdat deze zijn/haar zinnen niet op de behandeling van de zichtbare symptomen (effecten) zet maar hem/haar op het spoor zet naar de oorsprong van het probleem. Maar helaas, vandaag de dag is zijn filosofie (alsook zijn concept zijnde de praktische omzetting van zijn filosofie) herleid tot een eenvoudig algoritme: “symptoom – dysfunctie – techniek”. En ogenschijnlijk is zelfs deze sterk vereenvoudigde (en zelfs foutieve) formule voor menigeen te gecompliceerd getuige de verdere simplificatie: “symptoom – osteopathische techniek”. In het geval van beide algoritmen kan worden vastgesteld dat het symptoom, dus de subjectieve waarneming van de patiënt(e) hier een voorname plaats inneemt. Het toevoegen van het bijvoeglijk naamwoord “osteopathische” verandert hier in wezen niets aan de tegenspraak met A.T. Stills initiële stelling. De toevoeging van het bijvoeglijk naamwoord is hier doorgaans meer als een cosmetische interventie gebruikt om meer gewicht aan de handeling te geven. Of de patiënt(e) hiermee uiteindelijk daadwerkelijk geholpen is, dat is nog maar de vraag. Maar al te vaak heeft meer van één patiënt(e) vandaag de dag schijnbaar nood aan 2-3 osteopathische behandelingen per week omdat de klacht niet echt verdwijnt (tenzij je maar lang genoeg wacht). 2.2. HET PERSPECTIEF VAN DE OSTEOPA(A)T(E) Het stelt zich de vraag hoe het zo ver is kunnen komen dat een dergelijk reductionistisch algoritme zich heeft kunnen doorzetten. Het antwoord hierop is niet eenvoudig met enkele woorden te beantwoorden. Het gaat in ieder geval niet uit van de patiënt(e) maar veeleer van de osteopa(a)t(e) die zich de principes van de osteopathische filosofie probeert eigen te maken. Zeker, de metaforische taal die Still in zijn literatuur gebruikt, ze maakt het er niet eenvoudiger op. In tegendeel. Desalniettemin, menig antwoord is in zijn boeken terug te vinden. En als het toch niet zo eenvoudig blijkt te zijn, dan zijn er nog steeds andere auteurs met enig gezag binnen de wereld van de osteopaten (met name deze van de vroegste jaren), zoals bv. R.E. Becker. Elk van de manuscripten die niet van de hand van A.T. Still komen dient men voorzichtig te gebruiken. Wie zegt immers niet dat het hier om een interpretatie van een interpretatie gaat? In het geval van bv. Rolin Becker mogen we toch enige geloofwaardigheid schenken aangezien hij op cruciale momenten A.T. Still citeert. Een vergelijkende studie tussen Stills boeken en deze van andere auteurs (uit de beginjaren) laten duidelijke overeenkomsten zien aangaande de omzetting van Stills filosofie in de praktijk. De technieken op zich zijn daarbij eerder van ondergeschikt belang. In de komende paragrafen worden cruciale overeenkomsten nader besproken. 2.2.1. De “sentinel” Uit de vorige paragraaf kan geconcludeerd worden dat de osteopa(a)t(e) best niet te veel aandacht aan een symptoom schenkt. Buiten het gegeven dat een symptoom steeds als een gevolg (een effect) dient te worden beschouwd, is het tevens zeer subjectief en daardoor moeilijk kwantificeerbaar. Het lijkt er dus sterk op dat men zich eerder op objectievere tekens focust, de zogenaamde klinische tekens. Echter, ofschoon ze duidelijk door de osteopa(a)t(e) kunnen worden waargenomen, al of niet naar aanleiding van een specifiek onderzoek, en dus in wezen als objectief kunnen worden beschouwd, ook zij zijn uiteindelijk slechts effecten! In wezen vormen deze klinische tekens voor de osteopa(a)t(e) dus ook niet echt het probleem. A.T. Still vermeldt in zijn literatuur meermaals de aanwezigheid van deze zogenaamde “sentinels”. Zijn gebruik van dit begrip wijst sterk naar de invloed die hij tijdens de Amerikaanse burgeroorlog heeft ondergaan (zie ook Carol Trowbridge, 1991). De wachtpost verwittigt nog voor de vijand effectief aanvalt. In zekere zin kunnen de klinische tekens (maar ook de symptomen) als indicatoren (sentinels) gezien worden die aangeven dat er daar buiten iets aanwezig is. De vraag is hier enkel wie en waar. 2.2.2. Een gezonde toestand – corpus sanum in ambiente sano De vraag wat er aan de basis van een “sentinel” ligt, wordt door Still in zijn literatuur, door de tal van metaforische beschrijvingen, niet altijd eenduidig beantwoord. Dit wordt gelukkig tegemoetkomen door bv. R. Becker wanneer hij in zijn boek A.T. Still citeert: Then Dr. Still says, “to make or furnish laws of self without patterns”. A healthy state is a state of no pattern. If you’ve got a pattern, you’ve got a strain, a disease, or a problem. If you haven’t got a problem, there’s no pattern. … - The Stilness of Life, 2000, Ann Arbor Seminar pp. 3-4 Volgens A.T. Still is dus een gezonde toestand een toestand zonder patroon (van spanning). Deze definitie wijkt duidelijk af van deze welke door het WHO is opgesteld. Wat in de definitie van Still zeker opvalt is dat het hier om een “toestand” gaat. En dit betekent dat het dus in wezen veranderlijk is. Het betekent tevens dat deze toestand van een individu niet gezien kan worden zonder het gegeven dat hij/zij een relatie met zijn/haar omgeving heeft. Een omgeving waarop door elk individu gereageerd wordt. Indien dit aspect buiten beschouwing wordt gelaten, dan bestaat zeer goed de mogelijkheid dat de problematiek van de patiënt(e) eerder vroeg dan laat terugkomt – ongeacht welke techniek gekozen werd en hoe accuraat ze werd uitgevoerd. Het is trouwens een aspect dat over het algemeen in de huidige technocratisch gedomineerde geneeskunde alsmaar minder aan bod komt, helaas ook binnen de osteopathie welke in toenemende mate door een klinisch steriele variante van de evidence based methodologie wordt gedomineerd. 2.2.3. Het (gezondheids-)probleem volgens A.T. Still Als osteopa(a)t(e) is het aangewezen het symptoom alsook het klinische teken als een gevolg te zien van de aanwezigheid van een spanningspatroon. Het verdient dus aan dit begrip meer aandacht te schenken. Het begrip bestaat uit twee woorden: spanning & patroon. In de volgende paragrafen wordt hierop ingegaan. Spanning. Men kan zich de vraag stellen waar deze spanning vandaan komt. Een antwoord hierop wordt enkel duidelijk indien men hierbij rekening houdt met twee aspecten: het individu en zijn omgeving. DE OMGEVING – De rol van de omgeving wordt duidelijk als men bij het definiëren van het spanningsfenomeen steeds het “outside-inside-principe” goed voor ogen houdt. A.T. Still wijst herhaaldelijk op het belang van de omgeving. Het zijn de omgevingsfactoren welke dagdagelijks de vorm en de functie van het individu uitdagen door het constant onder spanning te zetten. Dit betekent dus dat de patiënt(e) in wezen steeds re-ageert op zijn/haar omgeving. En dit kan (uiteindelijk) tot een symptoom en/of klinisch teken leiden! Indien de osteopa(a)t(e) dus geen oog voor die omgeving heeft, dan isoleert hij/zij de patiënt(e) van zijn/haar omgevingscontext. Dit is een fundamentele fout! Dit wordt vaak duidelijk door het feit dat bepaalde klachten zich steeds weer herhalen, ongeacht de effectiviteit van de osteopathische techniek. HET INDIVIDU – Ook de patiënt(e) zelf speelt een belangrijke rol in het fenomeen spanning. Om deze rol ten volle te kunnen begrijpen, dient men het belang van de anatomie als kennis voor de osteopa(a)t(e) te begrijpen. Still laat er geen twijfel over bestaan wat deze kennis voor de uitoefening van het beroep als osteopaat betekent. … Osteopathy cannot be imparted by books only. Neither can it be thought to a person intelligently who does not fully understand anatomy both from books and dissection. …He does not act from reason, because he does not know enough anatomy to reason from. … - Autobiography, 1908, p. 162 Aan elke osteopathische behandeling, ongeacht welke technieken er worden gebruikt, gaat dus een proces van redenering vooraf. Dit is een cruciaal gegeven! Hierbij dienen de vragen te worden beantwoord die gerelateerd zijn aan de eigenschappen van het spanningsfenomeen. Een behandeling welke enkel symptoom-gerelateerd is en geen antwoord biedt aan de wezenlijke vragen, is vergelijkbaar met een spelletje vogel-pik van een blinde. Hiervoor is dus een grondige kennis van de anatomie alsook een zeer goede kennis van de osteopathische filosofie vereist: … It is the philosophy of osteopathy that the operator needs; therefore it is indispensable that you know this philosophy or you will fail badly and get no further than the quackery of “hit and miss”. … - Autobiography, 1908, p. 162 Still is ook heel eenduidig met wat hij specifiek onder anatomie verstaat: What I mean by Anatomy, page 17-18, Philosophy of Osteopathy, 1899, pp. 17-18 Hierbij geeft hij duidelijk aan dat de kennis van de anatomie alle dimensies van het menselijke lichaam omvat, gaande van (sub)microscopisch tot macroscopisch, gaande van moleculen naar cellen alsook weefsels en organen, en uiteindelijke de gehele menselijke vorm. De reden om hierop een klemtoon te leggen (een gans hoofdstuk om de vraag in zijn boek te beantwoorden) is velerlei. De eerste reden wordt duidelijk wanneer de vraag naar de essentie van een vorm wordt beantwoord: vorm is de consequentie van zijn structuren en hun positionele relaties in een specifieke omgevingscontext. Als dusdanig heeft A.T. Still nooit een definitie geformuleerd. Maar, elkeen die zijn literatuur “grondig” leest en bestudeerd, zal herkennen dat hij hier een universeel principe beschrijft. Voor de praktijk betekent dit dat elke osteopa(a)t(e) ten allen tijde steeds twee beelden van de patiënt(e) voor ogen dient te houden. Dit is het beeld van de externe verschijningsvorm alsook gelijktijdig de interne configuratie van de structuren. Eén van de grote problemen die men heden te dage kan vaststellen is het feit dat voor menig osteopa(a)t(e) de anatomie van de patiënt(e) tot één en dezelfde dimensie wordt herleid. Deze dimensie is doorgaans de macroscopische arthrokinematische en de gevolgen voor de behandeling door de keuze van de osteopathische techniek is immens – zie later. Een tweede reden om de lezers er op te wijzen dat er meerdere dimensies bestaan, ligt in de eigenheid van de positionele relaties die er tussen de structuren bestaan. Het belang hiervan wordt duidelijk in de volgende paragraaf. Patroon. Wat de laatste decennia opvalt, is het feit dat er sterk gesnoeid werd en nog steeds wordt in het aantal uren anatomie-onderwijs. Ongeacht of het instituut gerenommeerd is of niet. En een ander feit is dat een groot aantal anatomiedocenten niet aan Stills criteria voldoen. Temeer omdat een groot aantal anatomiedocenten een bestaande anatomische achtergrondkennis hebben (arts, fysiotherapeut, …) en op dezelfde leest verdergaan. Helaas neen, dit is niet mogelijk. Om dit te begrijpen dient men naar de oorsprong van de anatomie te gaan en deze vindt men reeds (groten)deels terug in haar naam: ana-tomei. Eigen aan deze wetenschap is het opdelen en onderverdelen van de menselijke vorm in een groot aantal steeds kleiner wordende structuren. Hierbij gaat een wezenlijke eigenschap verloren, zijnde hun positionele relaties. Zeker, er wordt gewezen op bepaalde vormen van positionele relaties zoals wie ligt naast of onder wie. En het is niet zo dat dit geen belang voor de osteopa(a)t(e) heeft (zie later: target zone), maar aan een even en misschien wel initieel belangrijkere relatie wordt nagenoeg vrijwel nooit aandacht geschonken. De osteopathische studie van de anatomie bestaat ook, of zou toch moeten bestaan, uit de studie van patronen. Dit betekent concreet dat de aankomende osteopa(a)t(e) oog heeft voor de opeenvolging van structuren van hetzelfde origine. Door het herkennen van een patroon, door het herkennen van een opeenvolging van structuren van hetzelfde origine wordt het duidelijk dat binnen elke anatomische vorm een één of meerdere richtingen aanwezig zijn. Deze richtingen spelen een essentiële rol – zie later. Het huidige anatomische onderwijs, in zoverre het nog effectief bestaat (!), wijst weliswaar op de aanwezigheid van bv. zogenaamde spier-kettingen waarbij men de continuïteit van locomotorische structuren aantoont, ongeacht de zogenaamde origo en insertio. Maar wederom kan worden vastgesteld dat het zich enkel om een macroscopische weergave handelt. Van essentieel belang is het om tijdens de anatomiestudie te herkennen dat anatomische structuren (zeker deze van hetzelfde origine – zie verderop) middels hun positionele relaties een patroon vormen wat een zekere continuïteit vormt en garandeert. En dit kan men in alle dimensies terugvinden! Helaas, voor een groot deel van toekomstige osteopaten blijft dit hoofdstuk ongekend door een gebrek aan docenten die het werkelijke belang van de “osteopathische” anatomie inzien en haar in de praktijk beheersen. Spanningspatroon. De toekomstige osteopa(a)t(e) dient niet enkel en alleen de anatomie vanuit structureel standpunt te kennen – bv. uit welke structuren bestaat een schouder – maar dient tevens te weten wat de specifieke positionele relaties tussen structuren van hetzelfde origine zijn. Want uiteindelijk zijn het met name deze specifieke positionele relaties die een weerstand zullen bieden tegen de invloed van de omgeving! Laten we dit even nader bekijken. Het menselijke lichaam bestaat uit enkele fundamentele structurele bouwstenen: vloeistof (water, matrix), cellen en vezels. Deze structuren komen steeds met name allen voor bij het bindweefsel. Alle weefsels, en dus heel zeker het bindweefsel, bieden op elk moment een weerstand tegen de omgevingsinvloeden welke een tendens tot verandering in zich dragen. Al deze structuren bieden op basis van hun positionele relaties een weerstand tegen deze invloeden. Dit resulteert in een toestand van de vorm welke als een spanningstoestand kan worden gedefinieerd. Deze spanningstoestand vertegenwoordigd een heel specifieke kwantiteit en kwaliteit van weerstand welke als textuur kan worden beschreven. Op basis van de meerderheid van aanwezige structuren welke in het antwoord op de omgevingsinvloed geïnvolveerd is, kan men een welbepaalde textuur middels de palpatie onderscheiden: Vloeistoffen (water + matrix) = viscositeit. Cellen (celmembraan biedt weerstand) = turgorIn het geval van spiercellen is er sprake van tonus. . . Vezels = tensie. En dan is er nog de mogelijkheid waarbij deze drie spanningsdragers gezamenlijk optreden en dan wordt dit als malleabiliteit beschreven. Deze laatste omschrijving is retorisch verre van ideaal want het begrip verwijst in eerste instantie naar de vervormbaarheid van een materiaal. Deze resulteert in wezen naar de onderlinge verhouding, zowel procentueel alsook positioneel, tussen de verscheidene structurele componenten van een vorm. Een momenteel gebrek aan een betere definitie heeft tot gevolg dat de spanningstoestand malleabiliteit in de regel (osteopathisch) naar de botstructuren verwijst als zijnde de spanningsdragers. Deze botstructuren komen met name aan bod van zodra de overige structurele componenten de belasting niet kunnen dragen.. . . . . In het geval van de tensie waarbij de vezels de spanning dragen, is er doorgaans een verwijzing naar anatomische structuren zoals pezen en ligamenten. Bij de textuur turgor kan worden vastgesteld dat deze regio door een groot aantal cellen gekenmerkt is. In het geval van viscositeit krijgt de anatomische vorm een voornamelijk fluïdieke eigenschap zoals bv. bij bloed, lymfe en intercellulaire vloeistof. Al deze aspecten kenmerken dus de zogenaamde spanningstoestand waarin elke vorm verkeert. Maar hoe zit dit nu met het begrip patroon en specifiek in combinatie met de spanningseigenschap waardoor er met momenten van een spanningspatroon kan worden gesproken? Een analogie kan hier als voorbeeld dienen om dit te verduidelijken. Iedereen bevindt zich van nature uit in een spanningstoestand. Dit is voor ieder individu verschillend. En dit ofschoon de omgeving hetzelfde kan zijn. Elk individu zal dus heel specifiek op die omgeving reageren waarbij hij/zij gebruikt maakt van specifieke structuren en hun specifieke positionele relaties. Deze spanningstoestand resulteert uiteindelijk in het gegeven dat de vorm (vooreerst) niet verandert. Neemt de invloed van de omgeving toe, dan zou dit tot gevolg kunnen hebben dat de positionele relaties tussen de structuren niet meer worden gegarandeerd en dat het tot een vormverandering komt als gevolg van een zogenaamde “lesie”. Men kan in dat geval dan stellen dat de anatomische integriteit niet meer gegarandeerd is. Hier moet het echter niet direct toe komen. Nemen we de parachutist(e) als voorbeeld. Zodra deze met de grond in contact komt, dan zal hij/zij “afrollen” waarbij de krachten letterlijk worden afgeleid in de richting van de minste weerstand. Dit is weliswaar een macroscopische benadering maar het principe van de krachtafleiding kan als een universeel principe worden beschouwd. Dit vanwege het feit dat de afleiding van de omgevingsinvloed in de richting van de minste weerstand in alle dimensies kan worden vastgesteld! De impact van een spanningspatroon. DE ESSENTIE VAN DE IMPACT – Men kan stellen dat een spanningstoestand een normale toestand is. Er wordt weliswaar een weerstand geboden tegen elke verandering die uitgaat van de omgeving (outside-inside-fenomeen), maar uiteindelijk zijn alle richtingen vrij ter beschikking indien nodig. Wordt men met een spanningspatroon geconfronteerd, dan is dit een ander verhaal. In dit geval kan van een “hoofdrichting” (trajectorie) worden gesproken. Deze vectoriële voorkeursrichting garandeert dat de krachtinwerking wordt afgeleid in de richting van de minste weerstand wat de structurele integriteit ten goede komt. Echter, er wordt hiervoor een prijs betaalt. Dit maakt zich kenbaar doordat in de ruimte van het spanningspatroon de omstandigheden (bv. permeabiliteit), welke aan de basis liggen van het fenomeen “metabolisme”, veranderen. De aanwezigheid van een spanningspatroon heeft dus een directe invloed op het stofwisselingsgedrag van cellen, weefsels en organen. Deze invloed maakt zich bekend onder de vorm van symptomen en klinische tekens. Van zodra dit ook als een vormverandering herkenbaar wordt (doorgaans met een cellulaire achtergrond), dan spreekt men al snel van een pathologie. Rudolf Virchow (1821-1902) wordt gezien als de grondlegger van de cellulaire pathologie. Hij publiceerde zijn bevindingen betreffende dit onderwerp in 1855 en kan in zekere zin als de vader van de moderne geneeskunde worden beschouwd. Hij heeft met zijn “cellulaire pathologie” zeer zeker een stempel op het concept van de moderne geneeskunde gezet (je bent pas ziek wanneer we cellulair-gerelateerd iets kunnen vaststellen)! Wanneer we dus naar de zogenaamde pathogenesis van een patiënt gaan kijken, zij het vanuit symptomatisch standpunt bekeken of zelfs vanuit het standpunt van vormveranderingen, dat staat voor de osteopa(a)t(e) de aanwezigheid en de rol van het spanningspatroon zeker centraal! Het is in die context interessant dat Still in zijn boeken stelt dat het van belang is dat men een patiënt zo vroeg mogelijk ziet. Sommige van de collega’s gaan eerder uit van de stelling dat “acute gevallen” best eerst naar de arts gaan vooraleer deze een osteopa(a)t(e) consulteren. Het stelt zich de vraag wat hen hiertoe heeft aangezet zo te redeneren. Uiteraard zijn (niet alle) lesies bij osteopaten in goede handen (dimensies!) maar desalniettemin kan men als osteopa(a)t(e) vaak voorkomen dat er nog meer vormveranderingen optreden als gevolg van het aanwezige spanningspatroon! Om uiteindelijk een finale “osteopathische differentiaal-diagnostiek” uit te voeren voor verdere conclusies (doorsturen of niet), daarvoor dient de osteopa(a)t(e) echter een zeer vergevorderde en fundamentele kennis van de filosofie alsook van de (osteopathisch gekadreerde) anatomische kennis te bezitten!! Een kennis die heden ten dage zeker niet bij elke osteopa(a)t(e) aanwezig is, ongeacht hoeveel technieken hij/zij ook beheerst… . DE AARD EN LOCALISATIE VAN DE IMPACT: TARGET ZONES – Dat een spanningspatroon een impact zal hebben op het stofwisselingsgedrag van cellen, weefsel en organen is een fysiologische realiteit. De aanwezigheid van een spanningspatroon resulteert in een veranderd metabool gedrag dat in de praktijk aan de basis van tal van symptomen, klinische tekens en uiteindelijk zelfs aan vormveranderingen (pathologieën) ligt. De historische tendens van het reductionisme, getuige o.a. het begrip dysfunctie, heeft ertoe geleid dat over het algemeen het algoritme “symptoom-(dysfunctie)-techniek” de behandeling in het gebied van het symptoom plaatst. In hoeverre dit daadwerkelijk als osteopathisch kan worden bestempeld, hangt in grote mate af van de voorafgaande fase van redeneren. Daarbij wordt gebruik gemaakt van de door Still beschreven principes. Althans, dat zou toch moeten… … Osteopathy cannot be imparted by books only. Neither can it be thought to a person intelligently who does not fully understand anatomy both from books and dissection. …He does not act from reason, because he does not know enough anatomy to reason from. … It is the philosophy of osteopathy that the operator needs; therefore it is indispensable that you know this philosophy or you will fail badly and get no further than the quackery of “hit and miss”. … A.T. Still, Autobiography, p.162 Elke osteopa(a)t(e) die zijn/haar anatomie vanuit een osteopathisch perspectief beheerst, is vertrouwd met specifieke anatomische regio’s welke als “target zones” kunnen worden beschreven. Het is correct te stellen dat Still dit begrip niet in zijn literatuur gebruikt. Hij beschrijft echter wel vrij eenduidig het belang van deze regio’s met betrekking tot de regulatie van tal van lichaamsfuncties. Lichaamsfuncties welke allen, zonder uitzondering, uit metabole processen resulteren. Deze regio’s bestaan in hoofdzaak uit bloedvaten, lymfevaten en zenuwen. Heden ten dage wordt dit belang gereduceerd tot simplistisch gestelde slogans zoals “the rule of the artery” waarbij voorbijgegaan wordt aan de context. Is deze voor sommige osteopaten dan te omvangrijk of te moeilijk om te begrijpen? Een specifiek kenmerk van de target zones is het feit dat ze doorgaans ver verwijderd zijn van de locatie van het symptoom. En dit verwerpt de stelling en implicatie van het algoritme “symptoom-techniek” nagenoeg volledig! Nagenoeg, een eenvoudig voorbeeld kan dit verduidelijken. Een verkleuring van de huid ter hoogte van de voet kan duiden op een klinisch teken van vasomotoriek. De vasomotoriek kan erop wijzen dat de orthosympatische controle van de bloedvaten (capillaire sturing) onderhevig is aan een invloed die uitgaat van een spanningspatroon. Indien dit het geval zou zijn dan dient er vooreerst rekening te worden gehouden waar dit patroon (best) zijn invloed kan doen gelden. Hierbij kan men spreken van 3 mogelijke target zones: 1) t.h.v. het ruggemerg waar er een synaps is met het preganglionaire neuron, 2) t.h.v. het paravertebrale ganglion = synaps tussen pre- en postganglionaire neuron, 3) het verloop van de postganglionaire zenuwvezel die gebruik maakt van arteriën en andere zenuwen in de richting van de periferie. Vooral voor het verloop van het axon, preganglionair axon en zéér zeker postganglionair axon (C-vezel!) dient men goed te weten welke anatomische structuren het verloop van deze axonen kruist. Want een kruisend spanningspatroon kan en zal een impact hebben op het axoplasmatische transport binnen de zenuwvezel. Dit is een essentieel onderdeel van de neurale controle die in de periferie uitgeoefend wordt. Met andere woorden, een target zone voor de neuronale controle van de stofwisseling is gekenmerkt door een kruisend spanningspatroon van verscheidene textuur (wie kruist er?) alsook gekenmerkt door het feit dat de locatie van het spanningspatroon vaker ver verwijderd is van de symptoomlocatie dan doorgaans gedacht. De stelling “locatie symptoom = locatie spanningspatroon” is dus absoluut geen zekerheid. Een veronderstelling die heden ten dage vaak primeert getuige bv. de wijze waarop men de techniek van L.H. Jones vaak in de praktijk gebruikt. Veranderingen in de retoriek. Ofschoon A.T. Still nergens in zijn literatuur de term “dysfunctie” gebruikt, osteopaten hebben er hun mond van vol. Meer nog, osteopaten lijken meer en meer op een meute jagers die naarstig op drijfjacht zijn naar “de” dysfunctie. De zogenaamde “primaire” dysfunctie als zijnde de moeder van alle euvel! O tempora o mores. Verwoede pogingen in de zoektocht naar het eerste gebruik van dit begrip in de osteopathische literatuur heeft vooralsnog geen duidelijk resultaat opgeleverd. Temeer er ook een “inter bellum” bestaat in de strijd voor een eenduidige nomenclatuur. Er is voorafgaand aan het begrip dysfunctie nog de periode waar er sprake was van “osteopathic lesion”. Hoewel, was, er is nog steeds een kleine minderheid die deze terminologie hardnekkig blijft gebruiken. En dit ofschoon A.T. Still enkel van “lesion” spreekt wanneer de anatomische integriteit niet meer aanwezig is. Het leidt meer dan eens tot een verwarring met de overige medische wereld aangezien zij (retorisch correct) dit begrip anders begrijpen en gebruiken! Wanneer en waarom uiteindelijk een keuze voor de invoering van het begrip “dysfunctie” heeft plaatsgevonden, dit is nog steeds een open vraag. Feit is dat dit grote gevolgen met zich heeft meegebracht. Want uiteindelijk is de huidige osteopa(a)t(e) naarstig op zoek naar deze dysfunctie, en liefst nog “de primaire” en niet de secundaire. De reden hiervoor is de stelling dat de primaire dysfunctie de alles-uitlokkende-factor voor elk symptoom blijkt te zijn. Althans, dat wordt beweerd, dat wordt verkondigd volgens de “osteopathische overlevering van docenten met kennis van zaken”. En niemand die zich daarbij vragen stelt! Traditiegetrouw aan de overleveringen zijn de eigenschappen van de primaire dysfunctie: extern ontstaan (referentiepunt?), traumatisch (lesioneel?!), ruimte-tijd-gebonden (= hier-en-nu?), monosegmentaal (= origo via wervelkolom, wat bv. bij organen?; herleiden naar één punt in ruimte?). Het wordt aan de lezer(es) overgelaten zich met deze eigenschappen en ook zeer zeker met de bedenkingen die tussen haken zijn geplaatst, retorisch en logisch redenerend uiteen te zetten. Hierbij dient de lezer(es) zich de vraag te stellen wat deze begrippen inhouden en in hoeverre deze stroken met Stills filosofie… . Een afkorting voor het denkproces kan in de literatuur teruggevonden. Hierbij valt onder meer nogmaals het citaat op dat Rolin Becker vermeld: Then Dr. Still says, “to make or furnish laws of self without patterns”. A healthy state is a state of no pattern. If you’ve got a pattern, you’ve got a strain, a disease, or a problem. If you haven’t got a problem, there’s no pattern. … - The Stilness of Life, 2000, Ann Arbor Seminar pp. 3-4 Hierbij ligt de klemtoon niet zozeer op het pinpointen van een dysfunctie maar veeleer aan het identificeren van een patroon. Een patroon dat gedragen wordt door een spanningsdrager. Een spanningsdrager welke bestaat uit structuren en hun specifieke positionele relaties. Een positionele relatie met specifieke kenmerken zoals richting en textuur (type van spanning). Het is heel goed mogelijk dat in de praktijk er slechts twee structuren betrokken zijn, en in zo’n geval kan de aanwezige spanning spanning als locaal worden bestempeld. Ja, indien gewenst en gezien vanuit een articulaire referentiekader kan dit ook als monosegmentaal worden gedefinieerd. Dergelijke retoriek gaat echter voorbij aan het wezen van de problematiek zijnde “het patroon”. Meer nog, door het begrip spannings-patroon rigoureus door dysfunctie te vervangen, ontstaat een verschraling van het anatomische en functionele inzicht waarbij niet langer gekeken wordt naar de omvang en ware aard alsook de betekenis van de problematiek. In de afgelopen 100 jaar na het overlijden van Still, heeft er een sluipende intellectuele reductie van zijn filosofie plaatsgevonden. Zijn omvangrijke filosofie werd door twee simplificerende algoritmes vervangen – zie bovenstaand – en wat blijkt? Zelfs dit extreme reductionisme leidt nog tot problemen want menigeen stelt zich nu de vraag: Welke techniek dien ik te gebruiken? Maak ik gebruik van een Jones-techniek, of van een muscle energy techniek van Mitchel? Of misschien toch maar beter een Sutherland-techniek gebruiken i.p.v. een Chila-techniek? Hoe groter het aanbod aan technieken, hoe groter de inhoud van de werktuigkist en hoe groter de twijfel wat het best zal gaan werken. Want wat blijkt? Niet elke techniek is altijd even effectief! Oplossing: misschien toch nog maar een postgraduaatcursus gaan volgen om zo “een nieuwe techniek” te leren? En liefst een osteopathische! 3. De osteopathische techniek 3.1. EEN CLASSIFICATIE VAN TECHNIEKEN 3.1.1. De classificatie op basis van functionele eenheid De meeste opleidingen hebben de studie onderverdeeld in een locomotorisch, een cranio-sacraal en een visceraal aspect. Hiermee wordt het overgrote deel van het menselijke lichaam afgedekt. In hoeverre deze drie gebieden met elkaar worden verbonden is sterk afhankelijk van de docent(e). Zijn/haar inzicht in de anatomische continuïteit van positionele relaties tussen structuren van verschillende zogenaamde functionele aspecten (bv. bewegingsapparaat en verteringsstelsel) geeft al of niet een extra dimensie voor de praktijk! Doorgaans kan worden vastgesteld dat dit NIET het geval is. Getuige hiervan zijn de talrijke curricula van o.m. postgraduaatseminaries waar bv. “craniale technieken” worden gedemonstreerd en getraind … . Een steevaste reden voor deze onderwijsvorm is de symptoomgebonden benadering. Wanneer de problemen van de patiënt(e) in het anatomische gebied van schedel en wervelkolom gelocaliseerd worden, dan ga je best een opleiding cranio-sacrale osteopathie volgen. En voor je verteringsklachten ben je het best in goede handen bij een viscerale osteopa(a)t(e). Bij het horen en lezen van zulke uitspraken kan men zich de vraag stellen of de docent(e) van een dergelijke opleiding niet best eerst even Stills boeken zou lezen. Maar schijnbaar blijkt dit niet nodig te zijn, temeer er beweerd wordt dat zijn filosofie voorbijgestreefd is door de huidige moderne kennis van zaken. Wat is het volgende, dat beweerd wordt dat het zwaartekrachtprincipe voorbijgestreefd is getuige het feit dat de wetenschap ons in staat stelt naar de maan te vliegen? Men kan zich hier terdege enkele vragen bij stellen: waar is men mee bezig en waarom? Want er is uiteindelijk “slechts” één osteopathie. Dat men die in bepaalde domeinen kan inzetten, is van een ander pluimage. De classificatie op basis van “modus operandi”. Er bestaat een ogenschijnlijk typische classificatie voor de osteopathische technieken. Deze is ofwel direct ofwel indirect. Dit betekent in eenvoudige woorden: bij direct ga je tegen de spanningsrichting in en hierdoor verhoog je de spanning, de weerstand neemt toe; bij indirect ga je met de spanningsrichting mee en hierdoor verminder je de spanning, de weerstand neemt af. Of was het nu omgekeerd… ?!? Afgezien van het gegeven dat er verschillende definities bestaan (de hierboven weergegeven definitie is doorgaans de meest verbreide en historisch gezien de juiste), ook hier gaat de classificatie voorbij aan het wezen van de problematiek. En deze bestaat uit het feit dat de patiënt met een spanningspatroon geconfronteerd wordt. Het is uiteindelijk aan de osteopa(a)t(e) om dit spanningspatroon te identificeren en op te lossen. Hoe hij/zij dit uiteindelijk bewerkstelligt is niet aan het symptoom gerelateerd maar aan de eigenheid van het spanningspatroon. En ja, elk spanningspatroon heeft een specifieke richting. Een richting die zich vanuit de doorgedreven kennis van de anatomie eenvoudig laat afleiden (op voorwaarde dat men osteopathisch observeert). Een getrainde palpatie zal dan uitmaken welke vector in deze of gene richting ook daadwerkelijk de spanning als patroon laat afnemen. Hier ligt de crux van het osteopathische verhaal! Het conceptuele aanwenden van de osteopathische filosofie zal dus uiteindelijk de doorslag geven in welke mate de aangewende techniek als osteopathisch kan worden bestempeld! 3.2. HET WEZEN ACHTER DE OSTEOPATHISCHE TECHNIEK Het wezen van de osteopathische techniek is gekenmerkt door een reeks van specifieke aspecten. 3.2.1. Definiëren van het probleem Er dient voor ogen te worden gehouden dat er zeker aandacht dient te worden geschonken aan elk symptoom, klinisch teken en pathologie. Dit dient echter te gebeuren binnen de principes welke zo kenmerkend voor de osteopathie zijn. De koppeling van het gevolg, zijnde symptomen-klinische tekens-pathologieën, aan de aanwezigheid van een spanningspatroon dient echter steeds op de voorgrond te staan. NOTA: er dient rekening te worden gehouden dat, ofschoon het principe van het spanningspatroon een universeel principe is, het spectrum van optreden alsook van mogelijkheden van behandeling voor de osteopa(a)t(e) vrij strikt fysisch (mechanisch) omkadert is. De osteopa(a)t(e) heeft zeker een mogelijke impact op zuiver chemische, en misschien zelfs energetische aspecten van het menselijke functioneren. En dit geldt tevens voor het emotionele, relationele en aanverwante aspect. Men dient echter voor ogen te houden dat in geval dat juist in die domeinen, in die dimensies, de osteopa(a)t(e) slechts een beperkte impact kan leveren. Een complementaire aanpak waarbij de osteopa(a)t(e) een eerder aanvullende bijdrage kan leveren, bestaat zeker tot de mogelijkheid inzoverre het spanningspatroon hieraan gerelateerd kan worden. 3.2.2. Definiëren van het actuele spanningspatroon – welke spanningsdrager De vraag naar de actuele spanningsdrager vraag is essentieel want het bepaald welke structuren het lichaam gebruikt om weerstand te bieden aan de externe factoren die erop inwerken. Hierbij dient ook aandacht te worden gegeven aan het aspect “extern”! Voor een organisme in zijn totaliteit is dit de omgeving van het individu. Van zodra er sprake is van een andere dimensie, bv. deze van organen, weefsels en cellen, dan wordt met “extern” naar de ruimte verwezen die zich weliswaar bv. buiten het orgaan bevindt maar tegelijkertijd binnen het lichaam de patiënt(e) aanwezig is! De spanningsdrager bestaat dus uit anatomische structuren welke middels hun positionele relaties een weerstand bieden aan deze externe factoren. In zekere zin garanderen deze relaties, die als krachten gekenmerkt zijn, de anatomische integriteit. Zij voorkomen in zekere zin de lesie door externe factoren zolang ze in staat zijn de positionele relaties te vrijwaren. Het is hierbij van essentieel belang zich te realiseren dat de spanningsdrager specifiek is voor de dimensie waarin de externe factoren hun invloed doen gelden! Helaas is in de huidige reductionistische tendens dit aspect naar één en dezelfde dimensie herleid: macroscopisch arthrokinematisch referentiekader. Een mooi schoolvoorbeeld is de beschrijving van de functie ter hoogte van de Synchondrosis Sphenobasilaris waar deze retorisch als bv. Flexie-Extensie van de SSB wordt beschreven. En dit ofschoon elke anatomisch goed-geschoolde osteopa(a)t(e) maar al te goed weet dat dit “gewricht” gemiddeld tussen 16 en 20 jaar volledig verbeend is… . Op een geankyloseerde schouder zal men nooit geen flexie-extensie-behandeling toepassen want dat gaat niet, maar op een SSB … waarom niet?! Elke dimensie is wel degelijk door een andere spanningsdrager gekenmerkt. De kwaliteit alsook de kwantiteit aan weerstand (spanning) speelt hier een essentiële rol. Dit kan diagnostisch via de palpatie worden vastgesteld (textuur = viscositeit; turgor; tensie; malleabiliteit). Doorgaans zal zich één van de texturen palpatorisch bemerkbaar maken. NOTA: Het is in bepaalde situaties echter mogelijk dat alle componenten van het bindweefsel een aandeel in het spanningspatroon hebben. Hierdoor zijn de drie beschreven texturen, ook wel consistenties genoemd, niet van elkaar te onderscheiden. Het zijn met name de botstructuren die deze kwaliteit en kwantiteit van weerstand vertonen. Deze textuur, (tot nader order) als malleabiliteit gedefinieerd, komt vooral in de context van een spanningspatroon voor nadat het patroon reeds zeer geruime tijd aanwezig is – zie ossificatieproces: desmaal en enchondraal. Het bepalen van de actuele spanningsdrager, een eigenschap van het spanningspatroon, bepaalt niet enkel de dimensie waarin het patroon aanwezig is. De via palpatie vastgestelde textuur speelt tevens een cruciale rol in het vastleggen van het anatomische beeld dat de osteopa(a)t(e) voor ogen zal krijgen. Hij/zij vormt zich dus een beeld dat bepaald wordt door de vastgestelde textuur. Uiteraard lijkt het eigenlijk logisch dat de textuur van een ligament of pees eerder tensie zal zijn. Zeker wanneer men naar het proportionele aandeel van de vezels in vergelijk tot de vloeistof en cellen kijkt. Men mag de andere twee texturen echter nooit “a prioroi” als mogelijkheid uitsluiten! In die context dient steeds voor ogen te worden gehouden dat de osteopa(a)t(e) “niet vooringenomen” aan zijn/haar palpatie mag beginnen. Indien men een beeld voor ogen heeft “voordat” men aan de palpatie begint, dat kan dit beeld reeds een vooringenomenheid bepaalde texturen uitsluiten. Dit gebeurt vaker dan men denkt! Om dit te voorkomen wordt wel eens verwezen naar het begrip “being neutral”. Maar al te vaak wordt dit vrij esotherisch geïnterpreteerd wat door een gebrek aan juiste definitie wordt gevoed. ‘Being neutral” houdt twee aspecten in: 1) geen mentale vooringenomenheid en 2) het fysisch gebruik van een correct fulcrum. Dit laatste betekent dat de osteopa(a)t(e) een weloverwogen steunpunt voor zijn/haar palpatie kiest. Concreet betekent dit: a) je wil informatie verkrijgen = fulcrum dicht bij osteopa(a)t(e) en b) je wil iets testen/corrigeren = fulcrum dicht bij patiënt(e). Dit heeft een louter mechanische (fysische) achtergrond en heeft met het hefboomprincipe te maken. De allereerste opdracht in de praktijk bestaat er in deze spanningsdrager middels de palpatie vast te leggen. Maar opgepast! Elk individu is door zijn/haar “basisspanning” gekenmerkt! Dat betekent dus dat niet eender welke textuur die zich “onmiddellijk” middels de palpatie laat herkennen ook automatisch de spanningsdrager van het patroon vertegenwoordigt! Om van een spanningspatroon te kunnen bespreken, dient er na de textuur ook de richting te worden vastgelegd. 3.2.3. Definiëren van het actuele spanningspatroon – welke richting De vaststelling van de textuur vormt een belangrijke basis voor het bepalen van de dimensie waarin het spanningspatroon voorkomt en wie de spanningsdrager hiervan is. Dit bepaalt tevens het anatomische beeld. Hierop volgt de volgende stap in het diagnostisch proces. En dat is het vaststellen van de aan/afwezigheid van een welbepaalde richting. Bij de vaststelling van de richting speelt het anatomische beeld van de patiënt(e) een belangrijke rol (visualisatie!). Still spreekt meermaals van “living pictures of anatomy”. Ofschoon hij niet exact definieert wat hij daarmee bedoelt, laat zich uit de context duidelijk afleiden dat hij doelt op de capaciteit om invloeden van buiten af te leiden. Dit afleiden van invloeden vormt een belangrijke basis voor de gezondheid van het individu. Er kan weliswaar een verschil in amplitude aanwezig zijn maar in wezen is elke richting vrij. Dit betekent dat bij het zogenaamde testen er géén deviatie van de testrichting plaatsvindt aangezien er geen dominante richting aanwezig is. Een richting is enkel aanwezig in het geval van een spanningspatroon waarbij de positionele relaties tussen bepaalde structuren de krachtinwerking van de test afleiden in de richting van de minste weerstand! Bij de testprocedure is het dus heel essentieel dat de osteopa(a)t(e) een duidelijk anatomisch beeld voor ogen heeft dat overeenkomt met de dimensie waarin er getest wordt!! Het is dus goed mogelijk dat er geen afleiding van de richting wordt vastgesteld! Dit kan volgende redenen hebben: De dimensie van de textuur waarin getest wordt komt niet overeen met de dimensie van de daadwerkelijke spanningsdrager – men dient voor een andere textuur en een ander anatomisch beeld te kiezen door de intensiteit van de palpatie te veranderen.. Het anatomische beeld komt niet overeen met de textuur van de daadwerkelijke spanningsdrager – vaak als een gevolg van een gebrek aan anatomische kennis waardoor men a.h.w. in het donker werkt; W.G. Sutherland wijst in zijn boek “The Cranial Bowl” op het feit dat hetgeen je niet kent je ook niet kan herkennen (p.27); op p.28 wijst hij nogmaals op het belang van de anatomische kennis.. De textuur alsook het beeld komen weliswaar met de daadwerkelijke spanningsdrager van het spanningspatroon overeen maar de testrichting klopt niet – bij voorkeur niet in het verlengde van het patroon want dan is een deviatie moeilijk te identificeren.. . . . 3.2.4. Waar is het patroon gelegen – target zone De historische tendens van het reductionisme, getuige o.a. het begrip dysfunctie, heeft ertoe geleid dat door het algoritme “symptoom-(dysfunctie)-techniek” de behandeling vaak in het gebied van het symptoom geplaatst wordt. De mate waarin de behandeling als osteopathisch kan worden beschouwd, is sterk afhankelijk van de voorafgaande fase. Deze is gekenmerkt door de redenering die heeft plaatsgevonden op basis van de osteopathische principes en dit is zeker geen toepassing van simplistische algoritmes! … Osteopathy cannot be imparted by books only. Neither can it be thought to a person intelligently who does not fully understand anatomy both from books and dissection. …He does not act from reason, because he does not know enough anatomy to reason from. … It is the philosophy of osteopathy that the operator needs; therefore it is indispensable that you know this philosophy or you will fail badly and get no further than the quackery of “hit and miss”. … A.T. Still, Autobiography, p.162 Elke osteopa(a)t(e) die zijn/haar anatomie vanuit een osteopathische perspectief beheerst, is vertrouwd met specifieke anatomische regio’s welke als “target zones” kunnen worden beschreven. Het is correct te stellen dat Still dit begrip niet in zijn literatuur gebruikt. Hij beschrijft echter wel vrij eenduidig het belang van de structuren met betrekking tot de regulatie van tal van lichaamsfuncties. Lichaamsfuncties welke allen, zonder uitzondering, uit metabole processen resulteren. Deze structuren bestaan in hoofdzaak uit bloedvaten, lymfevaten en zenuwen. Dit aspect van de regulatie is in elk fysiologieboek terug te vinden waar er sprake is van autocriene, paracriene, endocriene en neurocriene communicatie. Deze communicaties functioneren (evolutionair gezien zeer goed getest en geselecteerd) optimaal in zoverre het niet onder de invloed van een “kruisend” spanningspatroon komt te staan. Mocht dit toch het geval zijn dan wordt dit duidelijk in vorm van symptomen, klinische tekens en uiteindelijk zelfs mogelijke pathologieën. De locatie van deze effecten is sterk afhankelijk van de anatomische localisatie van de controlemechanismen. In het geval van auto- en paracriene controle is de impact als eerder locaal te omschrijven. Simpel gesteld: locatie spanningspatroon = locatie effect. In het geval van endo- en neurocriene controle dient er rekening te worden gehouden dat de locatie van het spanningspatroon en deze van zijn effect zich niet a priori in dezelfde ruimte bevindt. Simpel gesteld: locatie spanningspatroon Þ remote effect. En uiteraard zijn de symptomen alsook de klinische tekens doorgaans van een andere aard. Om dit te kunnen herkennen is echter een osteopathische differentiaaldiagnostische kennis vereist! Helaas komt men niet om de vaststelling heen dat een overgroot deel van de huidige generatie osteopaten deze kennis niet paraat heeft. En wanneer ze erop gewezen worden dan kunnen ze dit teken doorgaans noch anatomisch plaatsen (structureel anatomisch) noch koppelen aan de aanwezigheid van een spanningspatroon (functioneel anatomisch). 3.2.5. De correctie-modus Van zodra volgende eigenschappen van het spanningspatroon textuur. anatomisch beeld. richting. target zone. . . een logisch antwoord bieden aangaande de oorsprong van het symptoom, het klinische beeld en zelfs de pathologie, is een eenduidig fundament voor de laatste stap in het behandelingsproces bepaald: de correctie. Het antwoord op de vraag naar welke techniek er dient te worden gebruikt, wordt hierbij niet zozeer bepaald door de regio waarin het spanningspatroon of het symptoom zich bevindt! Zo is het perfect mogelijk dat een techniek in de ruimte van het cranio-sacrale systeem dient te worden toegepast om uiteindelijk de gevolgen van het spanningspatroon ergens in de periferie teniet te doen! Een meer symptoomgeleide benadering van en voor de behandeling (bv. in de viscerale osteopathie) leidt dus maar al te vaak tot een bias in de redenering waardoor de kans op slagen zeer gering wordt. Ongeacht welke techniek men aanwendt, van osteopathisch of ander origine. Het antwoord op de vraag naar welke techniek er dient te worden gebruikt, wordt in wezen reeds door de eigenschappen van het spanningspatroon gegeven. Veel mogelijkheden heeft de osteopa(a)t(e) uiteindelijk niet. Doelstelling van een osteopathische behandeling bestaat er uit een techniek aan te wenden waardoor het spanningspatroon wordt opgeheven. En dat betekent in wezen dat de manuele benadering ofwel met de spanningsrichting meegaat of omgekeerd. Hier dient de osteopa(a)t(e) heel secuur tewerk te gaan. Still wijst hier op wanneer hij spreekt in zijn boek “Philosophy of Osteopathy” van “one thousand of an inch”. Het visualisatieproces van de anatomische realiteit tijdens de behandeling speelt hierbij een héél cruciale rol! Het ganse proces dat uiteindelijk tot het opheffen van het spanningspatroon leidt, kan volgens Still als volgt worden samengevat: Find it, fix it, leave it waarbij maar al te vaak (eigenlijk nagenoeg altijd) een essentieel deel wordt vergeten: and nature does the rest. Dit laatste stukje is van groot beland want het betekent dat de patiënt(e) en osteopa(a)t(e) een afwachtende houding dienen aan te nemen om uiteindelijk te kunnen evalueren hoe effectief de behandeling was. Hierbij speelt het begrip “inertie” een belangrijke rol. Men dient namelijk voor ogen te houden dat de behandeling bestaat uit een re-positioneren van de relaties tussen de structuren binnen de ruimte van de vorm waar het spanningspatroon aanwezig was. Uiteraard zal ook hiertegen een weerstand optreden en deze is door inertie gekenmerkt. Om uiteindelijk het effect van de behandeling te kunnen evalueren dient men met deze eigenschap rekening te houden. De tijdsspanne die aan deze inertie verbonden is, is direct gerelateerd aan de textuur van het spanningspatroon. Derhalve kan worden vastgesteld dat bv. in het geval van de viscositeit er een tijdsspanne van maximaal 48 uren in rekening dient te worden gebracht om uiteindelijk te kunnen evalueren hoe effectief de behandeling was. Deze 48 uren komen niet zomaar uit de lucht vallen, ze worden fysiologisch omkaderd en bv. besproken in het fysiologisch beschreven fenomeen “wash-out syndrom”. Voor de andere texturen bestaan gelijkaardige indicaties welke bv. in een gedetailleerde studie van de cytologie en histologie kunnen worden teruggevonden. Hierbij wordt dan duidelijk dat in het geval van turgor er bv. een tijdsduur van (afhankelijk van celtype) bv. tot een week in rekenschap dient te worden gebracht vooraleer men een duidelijk beeld kan maken betreffende de effectiviteit van de behandeling. Vezelstructuren hebben een nog veel grotere tijdsspanne nodig – zie turn-over van vezels! 4. Conclusies en aanbevelingen De volgende conclusies en bijbehorende aanbevelingen kunnen worden geformuleerd: 1. Wat maakt een techniek osteopathisch? De persoon die de behandeling uitvoert. A.T. Still stelt duidelijk dat voor er een behandeling kan plaatsvinden, dient de osteopa(a)t(e) eerst te redeneren. Vandaag de dag worden personen tot osteopa(a)t(e) opgeleid die weliswaar tal van technieken beheersen, deze echter niet conform de osteopatische filosofie in de praktijk aanwenden. Het verdient de aanbeveling de osteopaten in opleiding meer aan te zetten de literatuur van Still niet enkel te lezen maar ook grondig te bestuderen.. . . . 2. Een, om niet te zeggen “het” fundament van de osteopa(a)t(e) is zijn/haar kennis van de anatomie. Een techniek wordt osteopathisch van zodra ze in haar gebruik de anatomische eigenschappen vanuit osteopathisch standpunt nauw aansluitend weerspiegelt. T. Still geeft meermaals te kennen dat de kennis dient te worden onderwezen door osteopaten die de principes van de osteopathie ten gronde beheersen. Dit betekent voor de anatomie dat deze vanuit een ander perspectief dient te worden aangeleerd opdat de basiscriteria voor onderzoek alsook behandeling duidelijk naar voor komen. Een anatomie zoals onderwezen voor artsen en andere medische beroepen voldoet niet aan de vereisten voor een volwaardige uitoefening van het beroep als osteopa(a)t(e).. Het is meer dan aan te bevelen dat men wijst op hetgeen A.T. Still met anatomie bedoelt. De huidige klemtoon op de macroscopische dimensie heeft volledig de betekenis van onderliggende dimensies verdrongen. Er wordt weliswaar nog cytologie, histologie en fysiologie onderwezen, echter, hun betekenis, niet alleen voor de boven- en onderliggende dimensies maar ook m.b.t. het probleem van de patiënt en diens spanningspatroon, dient meer te worden uitgelicht en in de praktijk te worden omgezet.. . . . 3. In de opleiding tot osteopa(a)t(e) dient er veel meer aandacht te worden besteed aan de principes van de osteopathische filosofie, zowel in theorie alsook in praktijk. Het is aan te bevelen dat er meer en dieper wordt ingegaan op de betekenis van bv. het begrip spanningspatroon.. Het is aan te bevelen dat er in eerste instantie meer aandacht wordt gegeven aan wat palpatie is (= cerebraal > manueel!) en hoe deze dient te worden ingezet.. Tijdens de praktijkuren dienen docenten de studenten “effectief manueel” te begeleiden. Ernaast staan en de student(e) erop wijzen dat diens elleboog niet 35° maar 45° ten opzichte van een gewricht dient te staan, is niet zinvol. Niet in de macroscopische dimensie en zeker niet bij een spanningspatroon in onderliggende dimensies.. . . . 4. De osteopathische filosofie (Stills gedachtengoed) alsook het osteopathische concept (de omzetting door derden in de praktijk) is door een reductionisme gekenmerkt waardoor er een duidelijke neerwaartse spiraal herkenbaar is. De “opslorping” van de osteopathie door andere geneeskundige beroepen die zichzelf als osteopathisch definiëren door het aanleren en (zogenaamd) uitoefenen van vermeende osteopathische technieken is nefast voor het bestaan van het beroep alsook voor de patiënt(e). Het stelt zich duidelijk de vraag in hoeverre de huidige osteopathische opleidingen de verdere ondergang van het beroep in de hand werken. Het verdient de aandacht om instituten alsook individuen duidelijk ter verantwoording te roepen van zodra hun motieven duidelijk andere doelen dienen dan de zorg voor de gezondheid van de patiënt.. Ofschoon het niet altijd graag gehoord wordt, verdient het toch erop te wijzen dat er vanwege de overheid een politiek en juridisch eenduidig kader gecreëerd wordt. Dit ter garantie van de kwaliteit en bescherming van het beroep in functie van het welzijn van de patiënt(e). Door een eerder passieve houding aan te nemen draagt de overheid juist bij aan datgene waarvan ook zij bepaalde osteopaten beticht: charlatanisme. Een predicaat dat, getuige de positieve referenties uit het verleden, geen weerspiegeling is van hetgeen de osteopathie betekent voor het individu alsook hetgeen ze bijdraagt aan de gemeenschap.. . . . 5. Literatuurlijst Becker R.E., The Stillness of Life, The Stillness of Life, Stillness Press, 0-9675851-1-2 Still A.T., The Philosophy and Mechanical Principles of Osteopathy, Hudson Kimberly Pub., 1902 [original 1st edition published in 1892] Still A.T., Autobiography, Published by the author, 1908 Still A.T, Philosophy of Osteopathy, American Academy of Osteopathy, 1899 Still A.T., Osteopathy, Research & Practice, Eastland Press, 1910 Sutherland W.G., The cranial bowl, … Trowbridge C., Andrew Taylor Still, 1828-1917, Truman State Univ Pr, 1991, 9780943549064

Lees meer
Morphologicum logo

EVOST zwaait af: foto's van een schitterend afscheidsfeest

20/04/2026

Een sfeervol afscheid op het water. Bedankt voor de onvergetelijke jaren! Wat was het een prachtige avond. Terwijl we over de Maas voeren, hebben we niet alleen genoten van het uitzicht en het gezelschap, maar vooral ook stilgestaan bij de weg die we samen hebben afgelegd. Langs deze weg willen we iedereen nogmaals hartelijk danken. Niet alleen voor de fantastische sfeer tijdens het feest, maar bovenal voor de jarenlange fijne samenwerking en het vertrouwen dat jullie in EVOST hebben gesteld. Zonder jullie bijdrage was dit succesverhaal niet mogelijk geweest. Herbeleef de avond. Hieronder vinden jullie de foto's van ons afscheidsfeest. Scroll gerust door de galerij om de herinneringen op te halen. Tip: Wil je een foto bewaren? Klik op de foto van jouw keuze om deze te vergroten. Klik vervolgens met de rechtermuisknop op de afbeelding en kies voor 'Afbeelding opslaan als...'.

Lees meer
Capillary Fluid Exchange

Capillary Fluid Exchange

27/07/2021

“... The rule of the artery is absolute ...” Autobiography, page 182 “... The rule of the artery and vein is universal in all living beings, ...” Osteopathy and mechanical principles, page 55 “... remember the highest officer in command is the artery of nourishment, which must be assisted by the nerve of motion and the vein of renovation. ...” Autobiography, page 190-192 In dit boek vindt men een gecondenseerde en tevens acurate beschrijving van de physiologische processen bij weefseldoorbloeding. Ook worden de con- trolemechanismen van deze processen in detail beschreven. Bevat een uitvoerige literatuurlijst. Ontdek de mogelijke impact van een mechanisch handelen op het metabole aspect van het menselijke functioneren.

Lees meer
Book mockup

Ontdek het boek

Life as a verb